Framing

Politici moeten beter letten op de metaforen die ze gebruiken, aldus taalwetenschapper George Lakoff in 2004 in zijn boek ‘Don’t think of an Elephant’. Hierin betoogt hij dat de overtuigingskracht van een politicus niet zozeer in argumenten zit, in feiten, maar bovenal in metaforen.

Lakoff - Don't think of an elephantEen boodschap overtuigt volgens Lakoff niet als die in tegenspraak is met de gebruikte metaforen. Zo kun je wel tegen ‘lastenverlichting’ zijn, maar een ‘verlichting’ van een last is per definitie positief. Hier tegen zijn is in strijd met het natuurlijk taalgevoel, en daardoor nooit echt overtuigend. Een ‘metafoor’ definieert Lakoff daarbij als elk woord dat niet in de strikt letterlijke zin wordt gebruikt; ook ‘lastenverlichting’ is een metafoor, want letterlijk verwijst dit woord naar een zware bepakking die iemand draagt en die lichter wordt gemaakt. Al zul je waarschijnlijk niet meteen bewust aan deze letterlijke betekenis denken, ze werkt wel door, want  ergens in de hersenen wordt de letterlijke betekenis toch geactiveerd. (Voor meer informatie over de theorie die hieraan ten grondslag ligt, lees ➤ Conceptuele metafoortheorie)

Spinnen
Wie ‘verkeerde’ metaforen gebruikt, zal veel argumenten nodig hebben om te overtuigen, als het überhaupt lukt. Wie een debat wil winnen, doet er goed aan de letterlijke en metaforische betekenis van de boodschap met elkaar in overeenstemming te brengen. Dan versterken beide boodschappen elkaar. Deze boodschap van Lakoff aan de politiek inspireert menig politicus en spindoctor. Omdat Lakoff zelf een actief lid is van Democratische partij in de VS, heeft hij er alles aan gedaan zijn partij te doordringen van het belang van metaforische framing. Het is dan ook  geen toeval dat president Obama tegenwoordig  ‘belasting betalen’ consequent neerzet als een patriottische daad, iets dat je aan je land verplicht bent, zoals hier:

Obama“Even as corporate profits are higher than ever, there’s a small but growing group of big corporations that are fleeing the country to get out of paying taxes. They’re technically renouncing their U.S. citizenship, they’re declaring their base someplace else even though most of their operations are here. You know some people are calling these companies ‘corporate deserters‘.” (speech van president Obama aan het Los Angeles Technical College, mei 2014)

Desertie
Het niet (of minder) betalen van belasting  wordt hier niet neergezet als een verlichting van een last, maar als desertie. Anders dan bij ‘lastenverlichting’ hoef je nu helemaal niet uit te leggen waarom je hiertegen bent. De deserteer-metafoor spreekt helemaal voor zich.

Metaforen bepalen dus mede onze manier van denken,  maar dat is niet het hele verhaal. Een metafoor is meer dan alleen een ‘denkframe’. Dat wist Aristoteles ruim 2000 jaar geleden al. Zie ➤ Klassieke retorica / © CS 2015