Klassieke retorica

acropolisEen politicus die een metafoor gebruikt, stapt in een politieke traditie die teruggaat tot de klassieke oudheid. Welsprekendheid was in de klassieke oudheid van groot belang; een goed betoog kon in de rechtbank, volksvergadering of senaat het verschil maken tussen leven en dood, tussen oorlog en vrede. De democratie en de rechtspraak waren veel directer dan tegenwoordig. Welsprekendheid was niet alleen een zaak van advocaten en politici, iedereen sprak in principe voor zichzelf. Geen wonder dat er scholen ontstonden waarin gegoede burgers de kunst van het spreken, de retorica, konden leren.

Manipulatie
De eerste leermeesters in de Retorica waren de Sophisten. Zij propageerden een emotioneel en suggestief taalgebruik dat iedereen kon overtuigen van welk standpunt dan ook. Na verloop van tijd kwam er veel kritiek op een dergelijk manipulatief gebruik van de retorica. In de democratie ging het immers om het grotere publieke belang, en niet zomaar om individuele winst of verlies. De bekendste critici waren Socrates, Plato en Aristoteles. Zij pleitten voor een meer rationeel gebruik van de retorica, dat gericht was op het ontdekken van wat rationeel gezien het beste was.

Metafoor, een retorische alleskunner
Beelden ten dienste van de Rede

/© CS 2015